bandera infosar
Pro impreare sos Agregadores de Noas RSS, incarca s'icona cun su tastu de dereta de su sorighitu e, a pustis, seletziona 'Copia Indirizzo'. Pustis copiadu su collegamentu, incolla lu in s'agregadore tuo.

Banner Left
cumpartzi custa noa cun sos amigos tuos invia mail stampa

12/11/2010

Limba, literadura e iscritores sardos

de Diegu Corràine

  • Petzi si est iscrita in sardu podimus nàrrere chi est literadura sarda
  • Su sardu est sa limba pròpia, istòrica, de sos Sardos 
  • Gràtzia Deledda est totu in intro de sa literadura italiana

A su sòlitu, cando cherimus definire una literadura, lu faghimus cun un’agetivu chi si riferit a sa limba chi est iscrita un’òpera, chi est, a su sòlitu, sa limba “pròpia” de unu logu/pòpulu chi nd’espressat sa continuidade istòrica, comente narat sa matessi lege istatale 482/99 chi tutelat sas limbas de sas minorias “istòricas”. E su sardu est sa limba pròpia, istòrica, de sos Sardos, in sos ùrtimos milli annos. Catalanu, ispagnolu, italianu sunt, a nàrrere sa veridade, istràngias, esternas, non “pròpias”. Mancu si s’italianu diat pònnere a banda in manera definitiva (eventualidade chi no m’àuguro) su sardu, mancu tando si diat cambiare in limba nostra pròpia, ca non diat èssere, mancari gasi, sa limba chi prendet sos sardos cun su tempus coladu. Semper e cando, finas a cando custu non càpitet, amus a tènnere totu su deretu a una polìtica linguìstica pro fàghere a manera chi su sardu siat ufitziale in cada àmbitu e impreu. Galu de prus si amus a èssere soveranos.

Duncas, cando si faeddat de literadura americana, polaca, ungheresa, fìnnica, grega, benit in mente chi si tratat de òperas iscritas in sa limba “pròpia” issoro. Una casu particulare, totu diferente, est su de sa literadura ebràica, chi oe in manera cunventzionale identificamus cun sa limba ebràica (sa de Oz, Yehoshua e àteros) chi modernamente s’est formada e est ufitziale in Israele, chi cheret distinta dae sa literadura yiddish (sa de su polacu I. Singer), mancari ambas  pertocchent a su pòpulu ebràicu.

Un’àteru casu est su de sas literaduras de istados ex coloniales, in ue sos poderes indipendentes noos ant isseberadu frantzesu, portughesu, ispagnolu o inglesu comente limbas uftziales. Tando faeddamus di literadura francòfona, lusòfona, etc. Ma cando naramus literadura djula, swahili, sango o kikongo nos semus riferende a sa limba djula, swahili, sango o kikongo. E gasi, s’iscritore keniota Ngugi Wa Thiong’o aparteniat a sa literadura inglesa de Àfrica cando iscriiat in inglesu, ma apartenet a sa literadura kikuyu dae cando at detzìdidu de iscrìere petzi in kikuyu.

Pasolini, friulanu, ma de duas literaduras
Pro torrare prus a curtzu a nois, sas literaduras brètone, gallesa, catalana, basca, galitziana, romantza, ladina, sunt cussas chi s’espressant in sas limbas rispetivas. Si nono, ite sentidu siat tènnere a las definire cun custos agetivos? Duncas, sa literadura sarda at a èssere sa chi est in sardu, finas cando s’iscritore non siat sardu de nàschida. S’iscritore, imbetzes, s’at a pòdere espressare in prus limbas (e, tando, sas òperas suas ant a apartènnere a sa literadura de sa limba rispetiva), ma at a èssere cunsideradu sardu, friulanu, ladinu pro s’orìgine sua. Su friulanu Pasolini apartenet a sa literadura friulana cun sas òperas in friulanu, a s’italiana cun sas òperas in italianu. A collocare Pasolini in intro de sa literadura friulana petzia pro s’orìgine sua mi paret chi non siat giustu e chi siat a lu minimare. Pro su matessi arresonamentu, Gràtzia Deledda est totu in intro de sa literadura italiana. In prus, in Sardigna b’at àteras bator limbas reconnotas giuricamente in prus de su sardu (gadduresu, aligheresu, tabarchinu, tataresu), ma a nemos l’artiat a conca de atribuire Bianca Pitzorno, chi iscriet in italianu mancari siat nàschida in Tàtari, a sa literadura tataresa. Pitzorno “est” literadura italiana.

In càmbiu, cando faeddamus de “literaduras de su Kènia, de s’Ispagna, de sa Sardigna”, nos riferimus a su fatu chi in intro de cada paisu si faeddant limbas medas, ma sena nos riferire a peruna in particulare. Sa cosa curiosa est chi unos cantos iscritores incaminados a un’èsitu literàriu mannu, forsis finas pro neutralizare incoerèntzias polìticas possìbile, diant chèrrere chi sas òperas issoro in italianu siant cunsideradas comente apartenentes a sa literadura sarda, prontos a si nch’andare, pesso, a intro de sa literadura italiana, cando ant a tènnere, comente tèngio s’isperu, un’èsitu mannu meda. Iscriant in sardu pro fàghere literadura sarda. A pònnere totu in sa matessi labia non servit a nemos, prus pagu a chie faghet literadura. S’identidade sarda, siat sa literària siat sa natzionale, est ligada a sa limba “pròpia”, a su sardu.

#Diegu Corràine

» in segus

Ùrtimos PÀRRERES inseridos

PRÈMIU WOLF de LITERADURA PRO PITZINNOS
“Conto unu contu”, editzione 2018

Iscadèntzia 1-9-2018

BANDU Sas EDITZIONES PAPIROS  BANDINT su Prèmiu WOLF de literadura pro pitzinnos“CONTO UNU CONTU” Sos Iscritores interessados devent iscrìere unu contu in sardu pro pitzinnos dae 6 a 10 annos. Sa contu, iscritu in caràte­res de imprenta in formadu ...  [sighit]

Cuncursu "LIMBAS IN PONTE" de tradutzione literaria in sardu, 2018

EDITZIONE 2018: ISPAGNOLU > SARDU

Prèmiu de Tradutzione literària in sardu LIMBAS IN PONTE Prèmiu intituladu a ELIEZER BEN YEHUDA (1858-1922), Giornalista, linguista, tradutore: babbu mannu de sa limba ebràica moderna EDITZIONE 2018: ISPAGNOLU>SARDU Pro s’òpera CUENTOS DE LA SELVA >...  [sighit]

SÒTZIOS de sa sotziedade de sa limba sarda

Ordinàrios: Chie est de acordu cun sos printzìpios de sa SLS e nde cumpartzit sas finalidades Currispondentes: Chie connoschet sa limba sarda orale, nde pràticat sa norma iscrita e collàborat dae sa bidda sua a traballos de istùdiu linguìsticu e a su Ditzio...  [sighit]

Manifestu  de sa Limba Sarda

de sa Sotziedade pro sa Limba Sarda

 In ocasione de sa Die Europea de sas Limbas 2013, proclamada e promòvida in su 2001 dae su Cussìgiu de Europa, festada cada annu su 26 de cabudanni, sa Sotziedade pro sa Limba Sarda at publicadu su in una pàgina Facebook custu Manifestu in 10 puntos pro ponnere in craru e ...  [sighit]

SA LIMBA SARDA COMUNA E SA SOBERANIA LINGUÌSTICA

de Diegu Corràine

Mai comente in custos annos amus iscritu in sardu. E mai amus iscritu, che a como, in cada dialetu de cada bidda e logu. Sas retes sotziales e sos mèdios telemàticos e informativos modernos cunsentint a cadaunu de iscrìere finas in sardu, comente li paret. Sende chi tenimus una ...  [sighit]

FUNDU DE SA LIMBA SARDA

Sa paràula "fundu", in sardu, cheret nàrrere àrbore, mata, ma finas caudale, dinare, richesa.  In custa pàgina de su FLS, "fundu" est una cantidade de dinare dadu dae pessones de bonu coro, chi sunt interessadas a su tempus venidore de sa limba sarda, paragonada a u...  [sighit]

SOBERANIA

Sa soverania est su podere supremu de: a) rinuntziare a cale si siat podere pròpiu, b) de apartènnere a un'àteru istadu rinuntziende a cale si siat distintzione natzionale, c) de otènnere formas de autonomia natzionale, d) de formare una cunfereratzione istatale ...  [sighit]

"Pro otènnere in pagu tempus su domìniu internet de primu livellu .srd. Lu paghet sa Regione Sarda!"

de Diegu Corràine

Unas cantas limbas e natziones sunt resessidas a otènnere unu domìniu internet de primu livellu. Pro rapresentare un'identidade linguìstica, culturale, natzionale.Su primu chi, forsis, at abertu su caminu est “.cat”, domìniu intradu in vigore in su 2005, chi o...  [sighit]

"Ite nos imparat s'Assemblea de sa LS e de sas àteras limbas de su 15 de Santugaine"

de Diegu Corràine

S'Assemblea de sa limba sarda e de sas àteras limbas de Sardigna, fata in Santa Cristina su 15 de santugaine at cunsentidu de nos cunfrontare pessones e assòtzios chi fìamus dae meda sena nos aunire in su matessi logu pro cuncambiare ideas e leare pessos pro su tempus venidore.E...  [sighit]